Avonturijnse wetenswaardigheden: de maliënkolder

De maliënkolder

De maliënkolder is een wapenrusting die gemaakt is van metalen ringetjes, de zogeheten maliën, die op ingenieuze wijze aan elkaar gevlochten zijn. De maliënkolder is een van de meest geliefde wapenrustingen in Avonturië. Hij is niet al te zwaar maar geeft toch een redelijke bescherming, vooral tegen slagwapens, maar ook tegen vele steekwapens. Een wapen waar de maliënkolder slechts weinig bescherming tegen biedt is de pijl van de kruisboog (zie illustratie). Vooral wanneer de pijl van dichtbij afgeschoten wordt dringt deze vaak diep door de maliënkolder heen. Ook een slagwapen kan nog forse verwondingen veroorzaken. Wanneer het wapen goed gehanteerd wordt en met kracht geslagen kan dit ernstige kneuzingen of breuken veroorzaken. Ook kunnen door de kracht van het slagwapen de maliën soms diep in de huid doordringen, wat meestal zeer pijnlijke en gevaarlijke wonden oplevert.

Aanvankelijk bestond de maliënkolder uit verschillende onderdelen, zoals een broek, een hemd en een kap over het hoofd. Later, toen de vaardigheid van de wapensmeden toenam, maakte men ook maliënkostuums die uit één geheel bestonden en op de achterzijde werden dichtgesnoerd met lederen veters. Deze maliënkostuums werden meestal op verzoek aangemeten, daarom zag je ze niet zoveel.

Een maliënkolder wordt meestal vervaardigd door een aantal samenwerkende ambachtslieden. De maliën worden als volgt gemaakt: allereerst wordt een draad gesmeed. Deze draad wordt vervolgens om een rond stuk hout of metalen staaf gewikkeld en dan doorgeknipt of -gehakt. Daarna worden de uiteinden van de maliën platgeslagen en van een gat voorzien. Dit werk wordt meestal door de knechten gedaan. Als de maliën klaar zijn, neemt een gespecialiseerde meester het werk over. De meester vlecht de maliën een voor een aan elkaar volgens een bepaald patroon en maakt ze daarna vast met een kleine wigvormige klinknagel. Hierbij wordt elke malie met vier andere maliën verbonden. Op plaatsen waar de maliënkoldermeer bescherming moet bieden wordt elke mali verbonden met zes maliën, zodat het geheel wat dichter op elkaar komt te zitten. Om de vorm van de maliënkolder aan te passen aan degene die hem moest dragen kon de meester op bepaalde plaatsen meer of juist minder maliën gebruiken. Ook worden hiervoor wel maliën van verschillende grootte gebruikt.

Als de maliënkolder klaar is wordt hij in een trommel met gloeiend houtskool gedaan en vervolgens goed verhit. Hierdoor kan koolstof in de buitenste laag van het ijzer trekken, waardoor dit tot staal omgevormd wordt. Om een extra bescherming te hebben tegen kneuzingen kan men onder de maliënkolder een gewatteerde wapenrok dragen, de zogenaamde gambeson (ook wambuis). Deze wapenrok verhindert ook dat de maliën in de huid door kunnen dringen. De maliënkolder wordt ook vaak geheel of gedeeltelijk verstevigd met metalen platen. Hierdoor ontstaat wat wij in het OdM aanduiden met de naam ‘betere maliënkolder’. Als een wapenrusting geheel of voor het grootste deel uit metalen platen bestaat noemen we dit een harnas, maar daar zullen we het wellicht in een volgend nummer over hebben.

uit de Morgenster Nr. 10 februari1987

6 gedachten over “Avonturijnse wetenswaardigheden: de maliënkolder

  • 2 juni 2021 om 17:04
    Permalink

    Zet goede beschrijving van een waardevolle wapenrusting, maar nergens word er noti genomen van het echte gewicht van de maliënkolder. Ik heb persoonlijk ooit een maliënshirt in handen gehad, gemaakt met moderne middelen. Dat ding woog 20 kg, veel meer dus dan de 9 kilogram (360 Oz.) die in OdM wordt aangegeven. Zelfs als je rekening houd met een erg oude regel die zegt dat gedragen uitrusting slechts de helft weegt van het normale gewicht zou dat dus 400 Oz moeten zijn. En dan spreek ik enkel van een maliënshirt dat enkel je bovenlichaam en niet je armen beschermt. Ik moet wel toegeven dat ik de BWRegels van OdM steeds met een dikke korrel zout heb genomen en al vroeg mijn eigen regels heb ingevoerd, wat er snel toe leidde dat mijn spelers zelden meer droegen dan een lederen uitrusting. Maar dat zijn natuurlijk speltechnische opmerkingen die niets te doen hebben met dit uitstekende artikel.

    Beantwoorden
  • 8 juni 2021 om 15:49
    Permalink

    Hoi allemaal

    Heb getwijfeld of het nuttig was.
    Maar de auteur (Rinus) heeft zijn strijd verloren…
    R.I.P. maat en vriend…. might you live on in this article’s

    Beantwoorden
    • 8 juni 2021 om 21:52
      Permalink

      Mijn welgemeende condolaties Sjon, Rinus was een reus in de begindagen van het Nederlandstalige oog des meesters en zijn invloed zal nog lang worden waargenomen als rimpels op het water die steeds blijven uitbreiden.

      Beantwoorden
  • 8 juni 2021 om 18:31
    Permalink

    Dat is droevig nieuws.
    De komende weken blijven zijn bijdrages uit de Morgenster hier verschijnen.

    Veel sterkte voor zijn familie en vrienden.

    Beantwoorden
  • 23 juni 2021 om 18:31
    Permalink

    dank voor het medeleven.
    Ik denk dat als hij het nog mee had kunnen krijgen Rinus ontzetten trots had geweest op deze “erkenning”
    Roy zijn zoon is inmiddels wel bekend met de site en zal het ongetwijfeld ergens mee krihjgen

    Beantwoorden

Geef een reactie

%d bloggers liken dit: