Nederlands-Nederlandse woorden

Vorige week probeerde ik te laten zien dat het helemaal niet vreemd is dat een grotendeels Vlaamse redactie woorden gebruikt die minder bekend zijn in het noordelijke deel van het taalgebied. We bestaan nu eenmaal uit verschillende landen en gebieden, zowel op het oostelijk halfrond als het westelijk halfrond. Er zijn vanzelfsprekend verschillen te ontdekken tussen de verschillende sprekers en spreeksters.

Een opmerkelijk, of moet ik zeggen een aardig lijstje vond ik op wikipedia over de grammatica.

SoortBelgisch-NederlandsAlgemeen Nederlands
Werkwoordelijke eindgroepde man die zal veroordeeld wordende man die veroordeeld zal worden of de man die zal worden veroordeeld.
Hulpwerkwoorden altijd bij elkaar.
Uiterstende tweede grootste fabrikantde derde laatstede op een na grootste fabrikantde op twee na laatste
Onbepaald voornaamwoord + bijvoeglijk naamwoordiets mooiiets moois.
Steeds -s na iets, niets, velerlei, allerlei, wat, veel, weinig, meer, minder, genoeg, voldoende en wat.
Werkwoorden met voorzetseldat ze er niet kunnen op klimmendat ze er niet op kunnen klimmen.
Voorzetsel steeds voor de werkwoordelijke eindgroep.
Hulpwerkwoorden bij constructies met modale werkwoordenhij is niet kunnen komenhij heeft niet kunnen komen.
Hulpwerkwoord richt zich naar het modale werkwoord.

Hier is niks tegen te doen, want wat je ook opschrijft er zal altijd iemand vinden dat de zin fout is of op zijn minst beter kan.

Voor mij is het als Nederlander meestal onbekend of een woord Nederlands-Nederlands is op wat bekende gevallen na. Zoeken op internet geeft me wat woorden die worden afgeraden als je lezers Vlaams zijn, of het allemaal juist is weet ik niet maar hier komt een bloemlezing.

Nederlands-NederlandsVerstandiger is
aardigvriendelijk
bajesgevangenis
centimeter (meetintrument)meetlint
enerverendopwindend
jattenstelen
lopenwandelen
middagnamiddag
preciesexact
zanikenzeuren
zonder ergper ongeluk
bangelijkschrikachtig, snel angstig
hij deed dat directhij deed dat meteen
schoonmooi
bank (meubelstuk)sofa?
viessmerig
leukbeter niet gebruiken
hemd en blousebeter niet gebruiken
poepen/stoeien/vogelenbeter niet gebruiken
Met een sisser aflopenbeter niet gebruiken
Het mes snijdt aan twee kantenbeter niet gebruiken

Er zijn er nog veel meer, en daarom is het ook goed dat de redactie uit verschillende nationaliteiten bestaat, die kunnen elkaar waarschuwen voor lastige woorden.

Beste Vlamingen, welke Nederlands-Nederlandse woorden vinden jullie raar/vreemd/onduidelijk/slecht of ronduit niet kunnen?

5 gedachten over “Nederlands-Nederlandse woorden

  • 1 juni 2022 om 11:09
    Permalink

    Toch een paar opmerkingen aangaande woorden die wij in het “Vlaams-Nederlands” bij mijn weten niet of heel zelden gebruiken.

    1. Bajes gebruiken wij niet.
    2. Enerverend gebruik ik wanneer ik het heb over iets dat “oersaai” is (het omgekeerde van opwindend dus), iets dat op de zenuwen werkt. Enerverend wordt de laatste jaren helemaal verkeerd gebruikt.
    3. Bangelijk is i.m.o. een “nieuw” woord dat ik nooit gebruik. En het heeft niks met “angst” te maken. Sommigen gebruiken “bangelijk” wanneer ze het hebben over iets dat ze “fantastisch/geweldig” vinden.
    4. Centimeter gebruiken wij niet wanneer we het over een “meetlint” hebben.
    5. Jatten wordt hier evenmin veel gebruikt.
    6. Middag en namiddag is niet hetzelfde. Je hebt voormiddag, middag en dan namiddag.
    7. Bank en sofa zijn niet hetzelfde. Een bank is een zitmeubel volledig uit hout. Een sofa is uit zachte stof, leder, …

    Beantwoorden
    • 1 juni 2022 om 12:14
      Permalink

      Je onderschrijft wat het lijstje duidelijk wil maken. In de linkerkolom onder “Nederland-Nederlands” staan woorden die een Nederlander zou kunnen gebruiken, in de rechterkolom staat wat een Nederlander beter kan gebruiken om geen misverstanden te krijgen met Belgen.
      Jij noemt precies wat er dus mis kan gaan met woorden als middag en bank. Deze woorden hebben voor mij een andere betekenis dan ze dat voor jou hebben. Daarnaast zijn er nog de meer of minder onbekende woorden in België zoals bajes en jatten. En de twee uitdrukkingen hebben in een verschillende betekenis in beide landen.
      Het is heel lastig om te weten of een woord in het hele taalgebied bekend is en of de betekenis gelijk is. Daarom is het zo belangrijk om een multinationale redactie te hebben, alleen samen maken we teksten geschikt voor iedereen.
      Ook ik ben me nu nog bewuster dat mijn teksten Nederland-Nederlands kunnen zijn, want dat is hoe ik schrijf, hoe goed ik ook mijn best zal doen om op te passen met lopen, bank en lekker.

      Beantwoorden
  • 2 juni 2022 om 06:34
    Permalink

    Er zijn, zeker in Nederland natuurlijk heel veel dialecten (voor Vlaanderen weet ik dat niet, maar mag aannemen dat dit ook zo is).
    Houdoe word alleen beneden de rivieren gebruikt. Brabants dialect
    Als het het Rotterdamse spraakgebrek, euh dialect neemt krijg je een totaal ander beeld (het standaard gevloek als tering hė weggelaten) knippen en plakken rotterdammers veel aan elkaar, tisso (het is zo) kannie (het kan niet) en meer van dat soort zaken.
    Dan heb je Bargoens, het “onderwereld taaltje” (ook wel taal van kampers) petoet, bajes, geeltje, joet, meijer, poen ect wat al een eigen taal op zich is…..
    Je kan er een Dikke Vandale vil mee naken

    Beantwoorden
  • 3 juni 2022 om 02:48
    Permalink

    We zouden zowel die flamingismen als hollandismen natuurlijk ook gewoon als verrijking en uitbreiding van onze woordenschat kunnen zien…

    Dus in plaats van vermijden kunnen we bij mooie, karaktervolle woorden ook zorgen dat via de context (of desnoods uitleg) de interpretatie duidelijk is.

    Net zoals je nieuwe Engelse, Duitse, enz… woorden leert kennen door in die talen te lezen.

    Beantwoorden
  • 3 juni 2022 om 12:16
    Permalink

    Ik vrees dat we elkaar niet begrijpen, of beter gezegd; ik denk dat ik mijn punt niet duidelijk heb gemaakt.

    Het gaat niet om nieuwe woorden leren of mooie en karaktervolle woorden, het gaat ook niet om dialecten.

    Het gaat om woorden die aan weerszijden van de landsgrens anders begrepen worden. Een Vlaams of Nederland-Nederlands woord in een tekst hoeft geen probleem te zijn.
    Wat wel een probleem is als een woord verwarring veroorzaakt. Neem het woord bank. Zoals Günter al opmerkt is dat voor hem altijd een volledig houten zitmeubel, maar 18 miljoen Nederlanders zijn het niet met hem eens, die zitten, liggen, hangen heerlijk in hun zachte bank Netflix te kijken. Naar een enerverende serie, serieus, dat doen Nederlanders geld betalen om een enerverend serie te zien. Geen een Belg zou daar geld aan uitgeven.
    enerverend in de lage landen
    Het gaat om dit soort woorden die je beter niet in je tekst kunt hebben omdat ze verwarring veroorzaken.
    In Nederland worden vele Jiddische woorden gebruikt die voor de meeste Belgen onbekend zijn, je kunt zo’n woord gebruiken als het wordt uitgesproken door een personage, maar verder moet je – vind ik – die zoveel mogelijk vermijden, bolleboos, gabber, hoteldebotel, mesjogge, gein, jatten, sjacheraar, geteisem, penoze of kapsones. Hier een lijst met nog 40 meer woorden.
    Ik zou het woord ‘jatten’ gewoon gebruiken, maar nu weet ik dat het zowel Jiddisch is als minder bekend bij de Zuiderlingen.
    Het probleem is dat de meeste schrijvers (ikzelf incluis) niet weten of een woord aan de andere kant van de grens onbekend is of – erger- een andere betekenis heeft. Daarom is het goed dat de redactie van LTPubs multinationaal is, zo kunnen de redacteurs elkaar waarschuwen voor valse vrienden.

    Tot slot nog een valse vriend: effectief.

    Beantwoorden

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

%d bloggers liken dit: